راهنمای انتخاب پاور مناسب برای سیستم‌های حرفه‌ای

پاور یکی از فاکتورهایی است که هنگام اسمبل سیستم کمتر به آن توجه می‌شود. پاور کامپیوتر یا همان منبع تغذیه جزو قطعاتی است که معمولا در خرید کامپیوتر مهجور می‌ماند. خریداران کامپیوتر بعد از هزینه کردن تمام پس‌اندازشان برای تهیه‌ی قوی‌ترین کارت گرافیک و مادربرد و پردازنده، تازه یادشان می‌آید که به یک پاور قوی هم نیاز دارند.

اگر از کاربران کامپیوتری بپرسید که پاور کامپیوتر چیست و چه نقشی در یک سیستم کامپیوتری دارد، احتمالا به شما خواهند گفت که وظیفه این قطعه تنها تامین برق قطعات داخل کیس است. معمولا خیلی از افراد از کارایی پاور شناختی نداشته و تاثیر دقیق آن را در کارایی یک سیستم نمی دانند. پاور یا منبع تغذیه کامپیوتر یکی از آن قطعاتی است که کمتر به آن توجه می شود اما نقشی حیاتی در سلامت و کارایی سیستم دارد.

نقش پاور یا منبع تغذیه در کامپیوتر

پاور یا منبع تغذیه با نام انگلیسی Power Supply Unit (به اختصار PSU) قطعه ای بزرگ است که تعداد زیادی کابل به آن وصل است، یک ورودی کابل برق و دکمه روشن خاموش روی خود دارد و معمولا در قسمت بالایی یا پایینی کیس قرار می گیرد. مهم ترین وظیفه پاور دریافت برق شهری AC و تبدیل آن به برق قابل استفاده DC برای قطعات داخل یک کیس مانند مادربرد، پردازنده، فن ها و سایر قطعات است.

اهمیت این قطعه برای سیستم به حدی زیاد است که اگر مشکلی در تامین برق از سوی این قطعه پیش آید احتمال سوختن قطعات داخل کیس وجود دارد. بنابراین برای خرید پاور نیز باید تحقیق کرد و دقت به خرج داد تا از کارایی و کیفیت آن اطمینان حاصل شود.

نکات مهم قبل از خرید پاور کامپیوتر

همانطور که گفته شد پاور قطعه ای است که برق شهر را می گیرد و آن را به برق قابل استفاده برای قطعات سیستم تبدیل می کند و در اختیار سیستم می گذارد. به همین منظور باید توان مصرفی مورد نیاز همه قطعات سیستم خود را بدانید تا متناسب با آن یک پاور تهیه کنید.

توان سیستم

انتخاب پاور دارای چند اصل مهم است. در قدم اول به توان پاور باید توجه کنید. برای تعیین توان پاور شما باید از مصرف سیستم خود آگاه باشید و برای این موضوع چند راه وجود دارد. در قدم اول می‌توانید از دفترچه راهنمای محصول یا سایت شرکت تولید کننده استفاده کنید تا از توان قطعات خود آگاه شوید یا در سایت‌ شرکت‌های تولید کننده پاور از ماشین حساب محاسبه توان سیستم استفاده کنید.

مهم ترین فاکتور خرید یک پاور کامپیوتر، میزان توان خروجی آن است. توان خروجی یک پاور با واحد وات (W) نشان داده می شود و پاورها معمولا بر اساس توان خروجی خود قیمت های متفاوتی دارند. به این صورت که هرچه توان خروجی یک منبع تغذیه بالاتر باشد، قیمت آن هم بالاتر خواهد بود. برای محاسبه این عدد باید مجموع توان مورد نیاز هر قطعه در داخل سیستم را محاسبه کرده و متناسب آن پاور خود را بخرید؛ به عنوان مثال اگر مجموع توان مصرفی تمام قطعات داخلی سیستم (از CPU گرفته تا هر کدام از فن ها) برابر 400 وات باشد، باید حداقل یک پاور 500 یا 600 واتی تهیه کنید. چرا باید برای یک سیستم 400 واتی پاور با 500 وات توان خروجی تهیه کنید؟ به این دلیل که اگر در آینده بخواهید سیستم خود را ارتقا دهید دیگر نیاز به ارتقای پاور نداشته باشید و همین پاور موجود توان لازم را برای تامین قطعات داشته باشد.

پاور ماژولار یا غیر ماژولار؟

در هنگام خرید پاور حتما به واژه ماژولار بودن پاور برخورد کرده اید،‌ پاور ها از نظر اتصال به سایر قطعات در 3 دسته جای می‌گیرند: فول ماژولار، نیمه ماژولار و غیر ماژولار.
پاور غیر ماژولار، نوعی از پاوری است که تمام کابل‌های خروجی آن در بدنه فیکس شده‌اند و به بورد پاور متصل هستند. این کابل‌ها به صورت یک‌جا از بدنه‌ی پاور خارج می‌شوند. نقطه ضعف این پاورها این است که همواره شاهد کابل‌هایی هستیم که بدون استفاده مانده‌اند و باعث بهم خورد نظم کابل کشی می‌شوند. در پاورهای فول ماژولار، شما می‌توانید تنها از آن کابل‌هایی که می‌خواهید استفاده کنید و باقی کابل‌ها را دست نخورده باقی بگذارید.
پاورهای کاملا ماژولار و غیر ماژولار در کاربرد و بازار هدف، دو تفاوت اصلی با هم دارند. تفاوت اینجا است که در پاورهای کاملا ماژولار به دلیل اضافه شدن سوکتی در سمت اتصال به پاور و سوکتی برای اتصال به قطعات، برای کاربران غیرحرفه‌ای سردرگمی ایجاد می‌شود و ممکن است نتوانند به سرعت از چنین پاوری استفاده کنند. اما در پاورهای غیر ماژولار، تنها با آن سمتی از کابل‌ها سر و کار داریم که به قطعات وصل می‌شوند. استفاده از چنین پاوری برای مبتدیان به مراتب ساده‌تر است. در نظر داشته باشید که پاورهای کاملا ماژولار همیشه از پاورهای غیرماژولار گران‌تر هستند.

استاندارد 80Plus

بازدهی پاورها تحت شرایط مختلف متفاوت است. به عنوان مثال قراردادن پاور در دماهای بالا یا زیر فشار زیاد یا حتی فشار خیلی کم باعث ایجاد بی‌نظمی در عملکرد پاور میشود و از جایی که بخشی از توان نیز به صورت گرما و حرارت هدر میرود؛ این فاکتور دارای اهمیت میشود و مشخص می‌کند میزان تلفات توان در پاور مورد نظر چقدر است. استفاده از قطعات باکیفیت باعث افت کمتر راندمان می‌شود، زیرا قطعات با کیفیت عملکرد بهتری تحت شرایط خاص دارند و به همین دلیل است که پاورهای گران‌تر، بازده بهتری دارند.

شرکت های تولید کننده پاور برای اینکه میزان کارایی پاور را نشان دهند، از گواهی نامه ای تحت عنوان 80Plus استفاده می کنند که میزان راندمان کاری آنها را در فشار کاری مختلف می سنجد. استاندارد 80Plus پاور ها را در 6 رده بندی 80Plus، Bronze, Silver, Gold, Platinium و Titanium دسته بندی می کند و هرچه این رده کسب شده توسط پاور بالاتر باشد، نشان دهنده میزان کمتر هدر رفت انرژی و راندمان کاری بالاتر پاور است. البته باید این نکته را ذکر نماییم که اکثریت پاورهای تولید شده در بازار دارای استاندارد های Silver،Bronze و Gold هستند و دو مدل Platinium و Titanium بسیار گران تر و کم یاب تر هستند.

انواع کانکتورهای پاور

قبل از خرید پاور باید اتصالات و کانکتورهای مورد نیاز قطعات در داخل کیس را بررسی کرده تا پاور مورد نظر شما تعداد سوکت ها و کانکتورهای برق لازم را داشته باشد. سوکت برق اتصال به مادربرد، بزرگترین سوکت موجود در بین کانکتورهای یک پاور هستند که به صورت 20 پین یا 24 پین عرضه می شوند. علت این موضوع متفاوت بودن پورت برق مادربردها است و برخی از آنها سوکت 20 پین و برخی دیگر سوکت 24 پین لازم دارند. البته در اکثر پاورهای خوب و قوی سوکت مادربورد را به صورت یک سوکت 20 پینی و یک سوکت 4 پین اضافی قرار می دهند که در صورت نیاز می توانید از آن استفاده کنید. کانکتور بعدی در یک پاور کانکتورهای 8 پین یا 4+4 پین است که برای تامین انرژی CPU استفاده می شود. برخی CPU ها نیاز به یک کانکتور 4 پین و برخی دیگر که توان مصرفی بالاتری دارند به یک کانکتور 8 پین احتیاج دارند.

در واقع آن چهار پین به صورت اضافه به ۲۰ پین قبلی ملحق می‌شوند تا یک کانکتور ۲۴ پین شکل بگیرد. درباره کارت های گرافیک نیز دو نوع اتصال بیشتر به کار می‌‌رود، کانکتورهای برق ۶ پین و ۲+۶ پین یا همان 8 پین.

وزن پاور؛ نکته آخر راهنمای خرید پاور کامپیوتر

حتی اگر حوصله ندارید این نوشته را از شروع تا به اینجا بخوانید، نگران نباشید؛ می‌خواهیم یک راه حل ساده و سریع برای پیدا کردن پاور کامپیوتر خوب به شما معرفی کنیم. حقه‌ی تشخیص هندوانه‌ی رسیده از غیر رسیده را که می‌دانید. وقتی با کف دست به کنار یک هندوانه‌ی رسیده ضربه بزنید، باید صدای دُهُل بدهد! این روش برای انتخاب پاور کامپیوتر هم مصداق مشابهی دارد. چطور؟ ساده‌ است: هر چقدر یک پاور سنگین‌تر باشد، بهتر است! باور کنید شوخی نمی‌کنیم! این یک حقیقت محض است. پاورهای قوی‌تر معمولا از خازن‌های بزرگ‌تر و چوک‌های سنگین‌تری استفاده می‌کنند که در وزن نهایی پاور تاثیرگذار است. به علاوه از آنجایی که فعالیت پاورها با تولید گرما همراه است، در پاورهای خوب از هیت‌سینک‌ (صفحه‌های دفع حرارت) ضخیم و فن‌های بزرگی استفاده می‌شود که به افزایش وزن محصول منجر می‌شوند. بنابراین با چشم بسته هم می‌توانید پاوری که خوب است را از سایر پاورها تشخیص دهید.