نکات مهم در خرید حافظه SSD برای افزایش سرعت سیستم

حافظه های SSD به علت سرعت و کارایی بیشتر نسبت به هارد HDD محبوبیت زیادی پیدا کرده اند و افراد ترجیح می دهند در رایانه و لپ تاپ خود از SSD ها استفاده کنند. این نوع حافظه ها نسبت به هارد های معلومی از تکنولوژی ساخت کاملا متفاوتی بهره می برند و سرعت خواندن و نوشتن خیلی زیاد تری دارند.

حافظه های SSD، جدیدترین ابزارهای ذخیره سازی اطلاعات در کامپیوترها و لپ تاپ های امروزی هستند که در مدل ها و ظرفیت های گوناگون تولید و عرضه می شوند. SSD ها، به خاطر سرعت بسیار بیشتری که نسبت به HDD ها دارند، گزینه های بسیار مناسبی برای افزایش سرعت و عملکرد کامپیوترها و لپ تاپ ها هستند.

حافظه SSD چیست؟

SSD، مخفف Solid State Drive است که سرعت خواندن و نوشتن اطلاعات آن، بسیار بالاتر از HDD ها می باشد. SSD ها، بر پایه حافظه های فلش طراحی شده اند و عملکردی مشابه با مموری گوشی های موبایل دارند. SSD ها بر خلاف هارددیسک ها، عملکردی کاملاً غیرمکانیکی دارند و اطلاعات را مستقیماً در چیپ‌ ها ذخیره می‌ کند. SSD ها، نوعی حافظه برای ذخیره سازی اطلاعات هستند که معمولاً با عنوان حافظه های SSD نیز شناخته می شوند که به کار بردن اصطلاح هارد برای این نوع حافظه ها اشتباه است. استفاده از حافظه های SSD، سرعت انجام کار های مختلف را به حداقل می رساند. با نصب سیستم عامل، بازی ها و برنامه های مختلف بر روی SSD، سرعت لود و اجرای آنها به طور چشمگیری بالا می رود و عملکرد کلی سیستم دگرگون می شود.

تفاوت حافظه SSD با هارد معمولی (HDD)

در حافظه های SSD نیازی به استفاده از دیسک های چرخان و ذخیره سازی اطلاعات روی آن نیست و به جای آن می توان از حافظه های فلش که به آنها حافظه های NAND هم میگویند، استفاده کرد. حافظه های NAND نوعی از حافظه های فلش هستند که برای ذخیره سازی اطلاعات وابسته به جریان برق نیستند و می توانند برای مدت های طولانی اطلاعات را در خود نگه دارند.
از آنجایی که حافظه های NAND برای ذخیره سازی اطلاعات به دیسک یا هد نیاز ندارند، تولید آنها در قطعات بسیار کوچک ممکن بوده و به فضای بسیار کمی نیاز خواهند داشت. به همین علت امکان تولید آنها در اندازه هایی بسیار کوچکتر از یک هارد معمولی وجود دارد. البته تولید انواع حافظه SSD هزینه بالایی داشته و به همین دلیل خرید یک حافظه اس اس دی با ظرفیت بالا بسیار گران خواهد بود. در نتیجه افرادی که نیاز به یک فضای ذخیره سازی با ظرفیت بالا می گردند، همچنان از هارد HDD استفاده می کنند که قیمت مناسب و ارزان تری نسبت به انواع SSD دارند.

انواع حافظه SSD

SATA: این نوع حافظه های SSD5 یا 3.5 اینچی هستند و می‌توانند جایگزین هارد HDD موجود به روی لپ تاپ شما شوند. سرعت این مدل هارد تا 600MBps می‌رسد.

PCIe: اولین ویژگی این نوع حافظه این است که سرعت آن در نسل سوم تا نهایت 4 گیگابایت بر ثانیه افزایش پیدا می‌کند. این نوع هارد را می‌توانید از طریق شیار PCIe یا شیار 2 به مادربرد کامپیوتر یا لپ تاپ متصل کنید. برای این کار باید مادربرد چنین شیاری داشته باشد. هارد PCIe نسل چهارم سرعت بسیار بهتری دارد ولی برای استفاده از آن باید پردازنده اینتل نسل 11 یا AMD Ryzen سری 3000 یا جدیدتر داشته باشید. در حال حاضر PCIe نسل 5 نیز در دسترس قرار دارد که سرعت آن تحسین برانگیز است.

NVMe: نام NVMe مخفف Non-Volatile Memory Express است و این نوع حافظه از پهنای باند بالای PCIe بهره می‌برد تا سرعت بالایی را ارائه کند.

U2 و mSATA: ممکن است لپ تاپ شما از این نوع حافظه استفاده کند که اندازه کوچک‌تری نسبت به SATA دارد.

ظرفیت حافظه و حافظه های SSD

ظرفیت حافظه SSD یکی از مهم‌ترین فاکتورهای انتخاب این نوع حافظه برای لپ‌تاپ و کامپیوتر است. SSDها بسته به نیاز کاربران، در ظرفیت‌های متنوعی از ۱۲۸ گیگابایت تا چندین ترابایت عرضه می‌شوند. در ادامه، به بررسی رایج‌ترین ظرفیت‌ها و کاربردهای هرکدام می‌پردازیم:

SSD با ظرفیت ۱۲۸ تا ۲۵۶ گیگابایت

این ظرفیت‌ها برای کاربرانی مناسب است که به یک درایو سریع برای نصب سیستم‌عامل و چند برنامه ضروری نیاز دارند. با این حال، فضای ذخیره‌سازی محدودی دارند و برای کاربرانی که فایل‌های حجیم یا بازی‌های مدرن اجرا می‌کنند، چندان کافی نیستند.

SSD با ظرفیت ۵۱۲ گیگابایت

این میزان حافظه یک انتخاب متعادل برای بسیاری از کاربران است. با ۵۱۲ گیگابایت فضای ذخیره‌سازی، می‌توان علاوه بر سیستم‌عامل، چندین نرم‌افزار سنگین، فایل‌های کاری و حتی برخی از بازی‌ها را بدون نگرانی از کمبود فضا نصب کرد.

SSD با ظرفیت یک ترابایت

کاربران حرفه‌ای، گیمرها و افرادی که با ویدئوهای باکیفیت یا پروژه‌های گرافیکی کار می‌کنند، معمولاً به حداقل یک ترابایت حافظه نیاز دارند. این میزان فضا امکان ذخیره تعداد زیادی بازی، فایل‌های چندرسانه‌ای و نرم‌افزارهای حجیم را فراهم می‌کند.

SSD با ظرفیت ۲ ترابایت و بیشتر

برای کاربران پیشرفته که با داده‌های حجیم مانند ویدئوهای ۴K، پروژه‌های طراحی سه‌بعدی یا پایگاه‌های داده بزرگ سر و کار دارند، SSDهای ۲ ترابایت و بالاتر انتخاب مناسبی هستند. این حافظه‌ها همچنین برای افرادی که نیاز به ذخیره‌سازی طولانی‌مدت دارند و می‌خواهند بدون نگرانی از فضای محدود، از سرعت بالا بهره‌مند شوند، مناسب هستند.

انتخاب بهترین ظرفیت SSD به نیازهای شما بستگی دارد. اگر فقط به یک حافظه پرسرعت برای سیستم‌عامل نیاز دارید، ۲۵۶ یا ۵۱۲ گیگابایت کافی است. اما اگر قصد اجرای بازی‌های مدرن، ویرایش ویدئو یا ذخیره فایل‌های حجیم را دارید، پیشنهاد می‌شود از مدل‌های ۱ ترابایت یا بیشتر استفاده کنید.

سرعت خواندن و نوشتن ترتیبی و تصادفی چیست و چه اهمیتی دارد؟

یکی از فاکتورهای مهم در سنجش قدرت و عملکرد SSD ها، بررسی عملکرد ترتیبی و تصادفی آنها می باشد. عملکرد ترتیبی، بیان می کند که SSD مورد نظر، با چه سرعتی می تواند اطلاعات مختلف را ذخیره (نوشتن) و یا پردازش کند (خواندن). هر چه مقدار این دو پارامتر بیشتر باشد، SSD مورد نظر سرعت بالاتری دارد. همچنین، بحث عملکرد تصادفی مطرح است که مشخص می کند SSD مورد نظر، کار های مختلف و همزمان نظیر نصب برنامه ها و بازی ها (نوشتن) و مشاهده فیلم (خواندن) به صورت همزمان را با چه سرعتی انجام می دهد. بالاتر بودن مقدار این دو پارامتر در SSD ها، نشان دهنده عملکرد و قدرت بالا تر آنها می باشد.

انواع حافظه SSD از نظر دوام و کاربرد

تمام درایوهای SSD از حافظه‌های فلش NAND بهره می‌برند اما این حافظه‌ها یکسان نیستند. ماژول‌های حافظه‌ی NAND به سه دسته‌ ی کلی SLC، MLC و TLC تقسیم می‌شوند که دوام، سرعت و قیمت هر یک از آن ها با یکدیگر متفاوت است. در این قسمت به بررسی انواع حافظه SSD بر اساس فاکتور دوام و کاربرد می‌پردازیم.

SLC: سلول تک سطحی گران ترین، با دوام ترین و سریع ترین SLC ها شامل سلول های یک سطحی است بنابراین در هر سلول فقط یک بیت داده می تواند ذخیره شود. این یعنی که مقدار هر سلول می تواند صفر یا یک باشد. این نوع از حافظه ی SSD به دلیل تراکم پایین، مقاومت بیشتری نسبت به سایر انواع SSD دارد و همین مقاومت و دوام بالا آن را برای سازمان های صنعتی و برنامه های کاربردی بسیار مهم، مانند سرورها مناسب کرده است.

درست است که تراکم پایین منجر به ایجاد یک مزیت مهم برای SLC ها شده اما از طرف دیگر موجب افزایش قیمت به ازای ذخیره ی هر واحد شده است، به طوری که برای خرید SLC قیمتی بیش از ۳ برابر MLC باید پرداخت. سایر تفاوت های SLC با نمونه های دیگر SSD شامل ۹۰-۱۰۰ هزار چرخه ی نوشتن و پاک کردن به ازای هر سلول، مصرف انرژی کمتر، سرعت بالاتر و قیمت بیشتر است. زمان پاک کردن سلول های آن نیز ۱-۲.۵ میلی ثانیه می باشد.

eMLC: سلول دو سطحی سازمانی عملکرد خوب، با هدف استفاده های سازمانی کارایی eMLC چیزی بین MLC و SLC می باشد؛ یعنی طول عمری کمتر از SLC و بیشتر از MLC دارد به علاوه ی اینکه با تراکم ۲ بیت در هر سلول تراکم بالاتری نسبت به SLC دارد. این نوع SSD با ۲۰-۳۰ هزار چرخه ی نوشتن/ پاک کردن، قیمت و حد تحمل کمتر نسبت به SLC، برای استفاده در سازمان ها با حجم کاری کم وهمچنین افرادی که بیشتر از MLC نیاز به نوشتن روی دیسک دارند مناسب است.

MLC: سلول دو سطحی عملکرد متوسط، NAND با درجه مصرف کننده MLC برای مصرف کننده در تلفن، دوربین و وسایل مشابه استفاده می شود. با توجه به اینکه در هر سلول MLC امکان ذخیره ۲ بیت داده وجود دارد، مقدار هر سلول عددی بین ۰ تا ۳ یا به عبارتی ۴ حالت ممکن می تواند باشد.

قیمت آن ۲ تا ۴ برابر کمتر از SLC و سرعت نوشتن آن نیز پایین تر است. با توجه به افزایش مقادیر در هر سلول میزان خطا نیز ممکن است افزایش یابد، به همین دلیل معمولاً در MLC از تعدادی کد تصحیح خطا در هر بلوک استفاده می شود. ۳-۱۵ هزار چرخه ی نوشتن/پاک کردن در هر سلول، زمان پاک کردن ۲.۵ تا ۳.۵ میلی ثانیه، به علاوه ی تراکم بالاتر منجر به کاهش قیمت تا ۳ برابر کمتر نسبت به SLC شده است. این نوع SSD برای مصرف کننده هایی که نیاز به کاربردهای حساس و به روزرسانی های مکرر ندارند، بسیار مناسب است.

TLC: سلول سه سطحی عملکرد پایین، پایین ترین قیمت NAND توسط سامسونگ پشتیبانی می شود. قدرت و الزامات تصحیح خطای بالاتر به علاوه ی سطح پوشانندگی بالایی دارد. TLC اغلب در جاهایی که هدف بیشتر خواندن است، استفاده می شود و برای استفاده های معمولی اغلب مورد استفاده قرار نمی گیرد. TLC با ۱۰۰۰ تا ۵۰۰۰ چرخه ی نوشتن/ پاک کردن کمترین حد تحمل را دارد، به علاوه ی اینکه میزان تراکم بالا یعنی ۳ بیت در هر سلول منجر به کاهش قیمت آن در مقایسه با MLC شده است.

نکات مهم هنگام خرید حافظه SSD

برای خرید یک حافظه SSD فاکتورهای اساسی و مهمی وجود دارند که باید هنگام خرید به آنها توجه نمود در این مقاله از پی سی لند به طور کلی همه نکات مهم خرید حافظه SSD بررسی شدند. عواملی چون نوع حافظه، فرم فاکتور، ظرفیت و سرعت خواندن و نوشتن اطلاعات از جمله مواردی هستند که باید به آنها توجه کرد. در ادامه به مرور و جمع بندی نکات مهمی که در این مقاله مطرح شد، می پردازیم.

فرم فاکتور (Form Factor)

فرم فاکتور (Form Factor) یا شکل ظاهری از جمله اولین موارد انتخاب یک حافظه SSD است که نقشی تعیین کننده در سرعت و قیمت آن دارد. همانطور که گفته شد متداول ترین فرم فاکتور SSD درایو های 2.5 اینچی هستند که سرعتی معادل 600 مگابایت بر ثانیه داشته و با رابط اتصال SATA متصل می شوند. همچنین حافظه mSATA هستند که برای دستگاه های کوچکتری مانند لپ تاپ و نوت بوک و تبلت ها به کار گرفته می شوند و امروزه درایو های M.2 جایگزین آنها شده اند. در نهایت نیز فرم فاکتور m.2 وجود دارد که با استفاده از PCIe به سیستم متصل می شوند و سرعتی تقریبا 2.7 برابر یک حافظه SSD نرمال دارند و طبعا قیمت این حافظه ها گرانتر از سایر مدل ها هستند و برای استفاده از آنها باید یک پورت مخصوص روی مادربرد کامپیوتر یا لپ تاپ وجود داشته باشد.

نوع فلش

همانطور که گفته شد برای ذخیره اطلاعات در درایوهای SSD از فلش NAND استفاده می شود. به طور کلی دو نوع فلش NAND وجود دارد که نوع اول همان NAND و نوع دوم با نام 3D-NAND شناخته می شوند. مهم ترین مزیت فلش های 3D-NAND نسبت به فلش های NAND مصرف انرژی پایین تر، کارایی بیشتر و ظرفیت ذخیره سازی بالاتر است.

ظرفیت

یکی از مهم ترین و کلیدی ترین موارد انتخاب یک حافظه SSD ظرفیت آن است که مستقیما روی قیمت آن تاثیر می گذارد. حافظه های SSD در ظرفیت های متفاوتی تولید می شوند و از آنجایی که قیمت آنها نسبت به هارد های معمولی بالاتر است، افراد معمولا در ظرفیت های پایین تر سراغ حافظه های SSD می روند. به عنوان مثال عموما افراد به دنبال ظرفیت های 128 تا 256 گیگابایتی حافظه های SSD می روند و ترجیح می دهند آن را برای اجرای ویندوز و نصب فایل های سیستمی قرار دهند و در کنار آن از یک هارد معمولی با ظرفیت بالا برای ذخیره سازی انواع فایل ها استفاده کنند.

سرعت خواندن و نوشتن

سرعت خواندن و نوشتن اطلاعات یکی دیگر از مهم ترین فاکتورهای یک SSD است و تاثیر مستقیمی روی انتقال داده ها و اجرا و لود برنامه ها دارد. به همین دلیل باید در هنگام خرید و مقایسه چند حافظه SSD به سرعت آنها توجه نمود. البته همانطور که گفته شد SSD های 2.5 اینچی سرعت کمتری از M.2 دارند اما تفاوت سرعت این دو برای کاربری که می خواهد کارهای روزمره ای چون وب گردی و کارهای عادی با ویندوز انجام دهد نباید اهمیت داشته باشد، چرا که در اکثر مواقع نسخه های استاندارد SSD عملکردی بیشتر از حد نیاز کاربر نیز ارائه می کنند.

عمر تخمینی

همانند حافظه های HDD، درایو های اس اس دی نیز طول عمر مشخصی دارند و پس از استفاده های طولانی باید آنها را تعویض کنید. البته استفاده از فناوری فلش موجب شده عمر SSD ها بسیار بیشتر از هارد های قدیمی باشد. به طور کلی 2 متد برای اندازه گیری طول عمر اس اس دی وجود دارد که کمپانی های مختلف معمولا یکی از آن ها را قید می کنند تا کاربران از طول عمر محصول با خبر شوند. متد اول برای اندازه گیری طول عمر اس اس دی میانگین زمان بین خرابی نام دارد که به اختصار M.T.B.F نامیده می شود. M.T.B.F زمان تقریبی برای کار کرد اس اس دی را نمایش می دهد که معمولا عدد بسیار زیادی بر حسب ساعت خواهد بود.

برخی از کمپانی ها بجای زمان، طول عمر اس اس دی را بر حسب اطلاعات قابل نوشتن ارائه می کنند. به عنوان مثال کمپانی عددی بر حسب ترابایت را به عنوان طول عمر اس اس دی ارائه می کند که پس از رسیدن به محدوده آن احتمال خراب شدن درایو وجود خواهد داشت. توجه داشته باشید که هر چقدر حجم SSD بالاتر باشد به نسبت طول عمر آن نیز افزایش پیدا خواهد کرد بنابراین اگر بر روی استفاده طولانی مدت از اس اس دی حساب باز کرده اید به سراغ حجم های 500 گیگابایت یا بالاتر بروید.

فناوری Raid

دنیای فناوری رفته رفته به سمت یکپارچه شدن می رود تا دسترسی به اطلاعات ساده تر و سریع تر از همیشه باشد. اس اس دی ها و تجهیزات ذخیره سازی نیز از این قاعده مستثنی نیستند. فناوری Raid به همین منظور در اس اس دی ها متولد شد و اکنون در درایو های جامد رده بالا مورد استفاده قرار می گیرد. به کمک این فناوری می توانید 2 یا چند درایو اس اس دی با پشتیبانی از raid را به صورت یک واحد یکپارچه به سیستم متصل کنید و به اطلاعات آن ها دسترسی داشته باشید. این ویژگی علاوه بر افزایش طول عمر موجب می شود دسترسی اطلاعات و جابجایی فایل های سیستم در سریع ترین حالت ممکن انجام شود.

نوع رابط

آخرین مورد از نکاتی که باید در هنگام خرید یک حافظه SSD بدانید نوع سوکت و رابط است که به طور مفصل در این مقاله به توضیح آن پرداختیم. اما آن چیزی که برای شما هنگام انتخاب یک حافظه SSD وجود دارد بررسی این مورد است که آیا حافظه SSD مورد نظر شما به کامپیوتر یا لپ تاپ شما متصل خواهد شد یا خیر؟ همه لپ تاپ و کامپیوتر های جدید از سوکت SATA استفاده می کنند و نیز تعدادی از این دستگاه ها هم دارای سوکت M.2 هستند که اغلب در مادربرد ها و لپ تاپ های جدید به کار گرفته می شوند.